سوگند به انجیر

*زکیه عابدینی نیا

انجیر میوه‏ای است که در مناطق با زمستان ملایم و تابستان طولانی به خوبی پرورش می‏یابد. رنگ آن معمولاً زرد، سبز، سیاه و بنفش می‏باشد. به طور کلّی مصرف انجیر در درمان یبوست و رژیم لاغری برای افراد با وزن بالا تأثیر فراوان دارد (سالایتمان ودیگران، ص ۳۷).

میوه، برگ، شیر و پوست درخت انجیر قابل استفاده هستند(همان) که البتّه در این میان، شیره و پوست آن دارای خواص طبّی هستند و مصرف خوراکی ندارند (مکارم شیرازی و دیگران، ص ۱۴۳).

خواص انجیر تازه

مصرف انجیر تازه برای رفع عطش و تب بسیار مفید است و اگر همراه با عسل خورده شود؛ برای رفع زخم مناسب است. در حدیثی از امام رضا(علیه‏السّلام) آمده است: «انجیر بوی بد دهان را از بین می برد. لثه‏ها و استخوان ها را محکم می کند و موها را می‏رویاند دردها را بر طرف می‏سازد و با وجود آن نیاز به دارو نیست» و نیز فرموده‏اند: «انجیر شبیه‏‏ترین اشیا به میوه های بهشتی است» (مکارم شیرازی، ص ۱۴۳).

خواص انجیر خشک

در بین خانواده‏های ایرانی مرسوم است هنگامی که انجیر، زیاد از نیاز خانواده است، آن را خشک می‏کنند و به صورت تنقّلات مصرف می‏کنند. جالب است بدانید انرژی موجود در انجیر خشک از انجیر تازه بیشتر است؛ به طوری که در هر ۱۰۰ گرم انجیر تازه، ۸ کیلوکالری و در هر ۱۰۰ گرم انجیر خشک ۲۷۵ کیلو کالری انرژی وجود دارد(ساداتیان و دیگران، ص ۳۸).

انجیر خشک برای درمان اسهال خونی، یبوست و کمر درد مناسب است. همچنین محکم کننده‏ی استخوان‏هاست. جوشانده‏ی انجیر خشک بر طرف کننده‏ی استسقاست و اگر ۲ ماه به صورت ناشتا مصرف شود ورم پروستات را از بین می‏برد. غرغره با جوشانده‏ی انجیر خشک سبب رفع تورّم لثه می‏شود. برای تقویت نیروی جنسی مصرف انجیر خشک همراه با مغز گردو، داروی مناسبی است (نعیمی، ص ۱۴۹).

خواص سایر قسمت‏های درخت انجیر

در بخش قبل بیان داشتیم که از برگ، شیره و پوست درخت انجیر، علاوه بر میوه‏ی آن استفاده می‏کنند که این استفاده غالباً طبّی است. به عنوان مثال جوشانده‏ی برگ آن چند روز قبل از عادت ماهیانه، سبب تنظیم قاعدگی می‏شود و حافظه را تقویت می‏کند(همان).

از شیره‏ی درخت انجیر در درمان زگیل(در مطالعات بر روی گاو) به خوبی استفاده شده است. (مالیدن شیره‏ی تازه روی زگیل، ۱ تا ۲ بار در هفته به مدت ۴ هفته) هم‌چنین از انجیر در درمان آبسه‏ی لثه و سیاه زخم استفاده شده است.

(کاربرد موضعی انجیر پخته) مالش سوخته‏ی انجیر خشک نیز باعث سفیدی دندان می‏شود(ساداتیان و دیگران، ص ۳۸).

نکات و توصیه‌های پزشکی

۱-از خوردن میوه‏ی رسیده‏ی چند روز مانده، یا آن‌ها که بوی کپک می‏دهند خودداری کنید.

۲-شیره‏ی درخت و میوه‏ی نرسیده‏ی انجیر، دارای مواد حسّاسیت‏زا بوده و می‏تواند در افراد مستعد موجب حساسیت جلدی شود.

۳-مقدار اگزالات انجیر بالا بوده و افراد با سابقه‌ی سنگ کلیه یا کیسه‌ی صفرایی، بایستی از زیاده‏روی در مصرف انجیر خودداری نمایند(همان).

جایگاه انجیر در آیات و روایات

مفسّران در فلسفه‏ی قسم خداوند به انجیر در آیه‏ی یک سوره‏ی تین، تفاسیر مختلفی بیان کرده‏اند. شیخ طبرسی در مجمع البیان این گونه از این فلسفه صحبت می‏کند: «در این آیه به انجیر سوگند یاد می‏شود چرا که میوه‏ای است  پاک و پاکیزه از پوست، هسته و مواد زائد. دارای ارزش بسیار غذایی و دارویی برای انسان که در آفرینش آن شگفتی‏های بسیار است. خدا آن را در اندازه‏های خاص و رنگ های متنوع و به صورت لقمه‏ای پر از مواد غذایی و دارویی برای بندگان فرود آورده است»( طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه‏ی علی کرمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۰، ص ۱۱۸).

ابوذر از پیامبر(صلّی‏الله‏علیه‏و‏آله) آورده است که فرمود: «اگر می‏خواستم بگویم میوه‏ای از بهشت فرود آمده است انجیر را نشان می‏دادم چرا که بسان میوه‏های بهشت، بدون هسته و دانه است. از آن بهره‏ور گردید که برای سلامتی انسان سودبخش است و ریشه‏کن کننده‏ی برخی از بیماری‏هاست»(همان، ص ۱۱۸۱).

انجیر در بین دانشمندان

می‏گویند: افلاطون به قدری انجیر را دوست می‏داشت که بعضی آن را دوست فیلسوفان نامیده‏اند و سقراط آن را جذب کننده‏ی مواد نافع و دفع کننده‏ی مواد مضّر می‏دانست.

جالینوس نیز رژیم انجیر برای پهلوانان تنظیم کرده بود. به پهلوانان روم و یونان قدیم نیز برای قدرت بیشتر انجیر داده می شد (مکارم ودیگران، ص ۱۴۱).